en ru

ƏDV qeydiyyatı: kimlərə aiddir və necə hazırlanmalı

ƏDV qeydiyyatı üçün dövriyyəni təqvim ili üzrə bir dəfə yoxlamaq kifayət etmir. Vergi tutulan əməliyyatları, ardıcıl 12 aylıq dövrü və fəaliyyətə aid xüsusi qaydaları birlikdə nəzərdən keçirmək lazımdır. Bakıda yeni və böyüyən biznes üçün bu yoxlama uçot prosesinin bir hissəsi olmalıdır.

Biznes sənədlərinin təqdim edilməsi və qeydiyyat qovluğu

200.000 manat həddi necə yoxlanır?

Ümumi qaydada ardıcıl 12 ay üzrə vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manatdan artıq olduqda məcburi ƏDV qeydiyyatı məsələsi yaranır. Qaydanın istisnaları və xüsusi əməliyyatlar ayrıca yoxlanır. Hədd aşıldıqda növbəti ayın birinci günündən 10 gün ərzində müraciət tələbi nəzərə alınmalıdır.

Praktik olaraq hər ay son 12 ay üçün ayrıca cədvəl qurun. Yeni ay əlavə ediləndə ən köhnə ayı çıxarın. Yanvar-dekabr yekununu təkbaşına istifadə etmək ilin ortasında yaranan öhdəliyi gec görməyə səbəb ola bilər.

POS dövriyyəsinə 0,5 əmsalı nə vaxt aiddir?

Müəyyən pərakəndə ticarət və vergi uçotunda olmayan şəxslərə göstərilən xidmətlər üzrə POS-terminal ödənişləri hədd yoxlanarkən 0,5 əmsalı ilə nəzərə alınır. Bütün bank köçürmələrinə bu əmsalı tətbiq etmək olmaz.

Keçid tarixini nəzərə alın: uyğun POS əməliyyatları üzrə 0,5 əmsalı yalnız 1 yanvar 2026-dan sonra həyata keçirilən əməliyyatlara tətbiq olunur. Ardıcıl 12 aylıq hesablamaya 2026-dan əvvəlki POS dövriyyəsi daxil olduqda, həmin hissə tam məbləğdə nəzərə alınır.

İzah üçün hesab nümunəsi

Fərz edək ki, bütün əməliyyatlar bu qaydaya uyğundur: son 12 ayda 160.000 manat POS və 90.000 manat digər nəzərə alınan dövriyyə var. Hədd üçün hesab: 160.000 × 0,5 + 90.000 = 170.000 manat. Faktiki 250.000 manat daxilolma bu nümunədə limit hesabı ilə eyni deyil. Bu nəticə digər qeydiyyat əsaslarının mövcud olmadığını avtomatik təsdiqləmir.

Könüllü qeydiyyatı necə qiymətləndirmək olar?

Məcburi qeydiyyat öhdəliyi olmayan sahibkar da könüllü müraciət edə bilər. Qərardan əvvəl müştərilərin tələblərini, alış sənədlərini, qiymət müqavilələrini və hesabat yükünü birlikdə qiymətləndirin. Yalnız bir müştərinin “ƏDV lazımdır” deməsi əsasında qiymət və pul axınını hesablamadan qərar vermək düzgün deyil.

Müraciətə hazırlıq siyahısı

  1. Fəaliyyət və vergi statusunu müəyyən edin.
  2. Aylıq satışları və vergi tutulan əməliyyatları üzləşdirin.
  3. POS, bank və kassa məlumatlarını ayırın.
  4. Tətbiq olunan xüsusi qaydaları və tarixləri yoxlayın.
  5. Müqavilələrdə qiymətin ƏDV ilə necə göstərildiyini dəqiqləşdirin.
  6. Müraciət və uçota keçid tarixini sənədləşdirin.

Qeydiyyatdan sonra nə dəyişir?

Satış və alış sənədlərinin uçotu, qarşı tərəflərlə hesablaşma, hesabatlar və qiymət təklifləri yeni statusa uyğun təşkil edilməlidir. Keçid tarixindən əvvəl və sonrakı əməliyyatları ayırmaq üçün məsul şəxslərə yazılı iş planı verin.

Sofistico ilə vergi statusunuzu qiymətləndirə və uçotun aparılmasını razılaşdıra bilərsiniz. Qeydiyyat, ƏDV hesablanması və bəyannamə hazırlığının həcmi ayrıca müəyyən edilir.

Mənbələr